موتورهاي الکتريکي
نحوه کار موشکهاي الکتريکي به اين صورت است که انرژي الکتريکي در آنها استفاده ميشود تا يونها با سرعت زياد از نازل خارج شده و نيروي جلوبرندگي ايجاد شود. انرژي الکتريکي با استفاده از صفحات خورشيدي و يا موتورهاي هستهاي توليد ميشود.
در موشكهاي با پيشرانهي ترکيبي سعي ميشود که امتيازات پيشرانههاي مايع و جامد با هم جمع شود. به همين خاطر سوخت را جامد و اکسيدکننده را مايع در نظر ميگيرند. يک موتور موشك با پيشرانهي ترکيبي شامل يک محفظهي لولهاي شکل به عنوان محفظهي احتراق ميشود. اين محفظه مشابه با موتورهاي با پيشرانه جامد است و از يک ماده شيميايي جامد پر شده است. بالاي اين محفظه احتراق، مخزنی وجود دارد که حاوي يک مايع شيميايي است. اين مايع نقش اکسيدکننده را بازي ميکند. اين دو ماده شيميايي از نوع خود مشتعل هستند، يعني پس از برخورد به يكديگر بدون نياز به جرقه اوليه، آتش ميگيرند. بنابراين با تزريق اکسيدکننده به درون محفظه احتراق، سوزش اتفاق ميافتد و نيروي پيشرانش توليد ميشود. با کنترل ميزان اکسيدکننده -که به راحتي با استفاده از يک شير صورت ميگيرد-، ميتوان سوزش در محفظه احتراق را کنترل کرد. با قطع اين جريان ميتوان احتراق موتور را متوقف کرد و با باز کردن دوباره شير ميتوان دوباره موتور را به راه انداخت. به طور خلاصه مزاياي اين نوع پيشرانه عبارتند از:
كنترل بال يكي از روش های نخستين كنترل موشك بود؛ اما در طرحهاي امروزي كمتر رايج است. بيشتر موشكهايي كه از كنترل بال استفاده ميكنند، موشكهاي برد بلند مثل اسپارو، سي اسكودا و هارم هستند.
مزيت اصلي كنترل بال، اين است كه يك تغيير در وضعيت بال، پاسخ سريعي را با وجود حركت كم بدنه، ايجاد ميكند. اين مشخصه باعث خطاي كمتر در رديابي جستجوگر شده و باعث ميگردد كه موشك بر روي هدف خود حتي در حين مانورهاي طولاني قفل بماند.
ايراد اصلي اين سامانه ايناست كه بالها، براي ايجاد نيروي برآي كافي و نيروي كنترليِ موثر، بايستي بزرگ باشند كه نهايتا باعث افزايش ابعاد موشك ميگردد. علاوه بر اين، بالها گردابههاي قوي ايجاد ميكنند كه بر خلاف بالكها باعث چرخش موشك گرد محور خودش (رول زدن موشك) ميگردد. اين رفتار به عنوان رول القاءشده شناخته شده و اگر اثر آن به اندازهي كافي بزرگ باشد سامانهي كنترل نميتواند آن را حذف كند. چند مثال از موشكهاي كنترل بال در شكل نشان داده شده است.
اين نوع كنترل شايد متداولترين نوع كنترل در موشكها باشد، مخصوصا براي موشكهاي برد بلندِ هوا به هوا، مثل اِمرام و موشكهاي سطح به هوايي مثل موشكهاي پاتريوت و رولاند. دليل اصلي براي استفاده از اين سامانه كنترلي، ايناست كه بالك كنترلي، مانورپذيري بسيار خوبي را در زواياي حملهي بالا ايجاد ميكند. پيش از اين، از بالك براي مانورپذيري هواپيماها بسيار استفاده شد بود.
در این جلسه در ادامه مباحث پیشرانه های موشکی با برخی دیگر از انواع پیشرانه های مایع آشنا می شویم.
در اولین جلسه از آموزش های موشکی به معرفی واژه های راکت، موشک، اژدر و انواع موشک ها می پردازیم.
aerospace.mut@gmail.com