جلسه هشتم، سامانههاي كنترلي موشك
رفتار سطوح اساسا به صورتهاي مختلفي است كه بسته به موقعيت آنها نسبت به مركز جرم موشك، متفاوت است. عموما يك بال، سطح نسبتا بزرگي است كه پشت مركز جرم قرار ميگيرد. اين در حالي است كه كانارد سطحي نزديك به نوك موشك و بالك، در انتهاي دم موشك ميباشد.
بيشتر موشكها حداقل به يكي از اين سطوح آيروديناميكي مجهز ميشوند، مخصوصا بالكها كه باعث پايداري پرواز موشك ميگردند. علاوه بر اين، بسياري از موشكها به يك مجموعه از سطوح كنترلي ديگر براي ايجاد نيروي برآي اضافي يا كنترل بيشتر، مجهز ميگردند ولي طراحيهاي بسيار كمي هستند كه از هر سه مجموعهي اين سطوح كنترلي، استفاده كردهاند.
از آنجايي كه بيشتر هواپيماها، داراي دمهاي افقي و عمودي ثابت و بالكها و سطوح بالابر متحرك هستند، موشكها نيز از سطوح تمام متحركبراي رسيدن به هدف مشابه استفاده ميكنند.
به منظور گردش موشك در حين پرواز، حداقل يك مجموعه از سطوح كنترلي آيروديناميكي براي گردش حول يك نقطهي مركزي مورد نياز است. براي چنين كاري، زاويهي حمله پره به قدري تغيير ميكند كه نيروي برآي آن تغيير كند. تغيير راستا و اندازهي نيروهاي موثر بر موشك، باعث حركت آن در جهت ديگر ميگردد و به پرتابه قابليت مانور در مسير خود و هدايت به سمت هدف تعيين شده را ميدهد. يك نمونه از انحراف سطوح كنترلي موشك «اِيآياِم_9اِم سايدويندر» است.
مفاهيم اوليهي كاناردها، بالها و بالكها اصولا به يكديگر نزديك هستند و همگي به عنوان كنترلهاي آيروديناميكي شناخته ميشوند. علاوه بر اين روشهاي كنترل متداول، روش نسبتا جديدي كه در سامانههاي مانوري موشكها به كار برده شده، سامانهي كنترل غيرمتعارف است. بيشترين سامانههاي كنترل غيرمتعارف، از روشهايي چون كنترل بردار نيروي پيشران (تيويسي) يا تعامل جت(جيآي) بهره ميگيرند.
تا به اين جا، چهار دستهي اصلي سامانههاي كنترل موشك را معرفي كرديم. سامانههاي كنترل بالك، كنترل كانارد، كنترل بال و كنترل غيرمتعارف. حالدر بخش بعدی يك نگاه دقيقتر به هريك از اين مجموعهها می اندازیم...
aerospace.mut@gmail.com