جلسه هفتم، پرتاب ماهواره ها (2)
در نخستين گام، پيشرانِ موشك (موتور) روشن شده، نيروي بالابرنده فراهم ميشود. با ايجاد نيروي بالابرنده، ماهوارهبر به همراه مخازن سوخت و ماهوارهاي كه با خود دارد، از زمين جدا شده، به سوي آسمان حركت ميكند. پس از اينكه سامانهي پيشران، تمام سوخت را سوزاند، بخشِ نخست از بدنهي موشك جدا ميشود و به زمين سقوط ميكند.
در گام دوم، سامانهي پيشرانِ مرحلهي دوم روشن ميشود و چون موشك سبكتر شده، با سرعت بيشتري
ماهواره را به ارتفاع بالاتر و براي قرار دادن در مدار به پيش ميراند. به همان ترتيب و با پايان يافتن سوخت، مرحلهي دوم نيز از ديگر اجزاي موشك جدا ميشود و بسته به ماموريت ماهواره بقيهي مراحل انجام ميگردد.
براي مثال اگر ماهواره از نوع ماهوارههاي زمينآهنگ باشد بايد در ارتفاع 35000 كيلومتري قرار بگيرد. براي اين گونه از ماهوارهها گام (مرحلهي) سومي نيز نياز است تا ماهواره به مدار مورد نظر حمل شود.

پس از قرار گرفتن ماهواره در ارتفاع مورد نظر يك سامانهي پيشران موشكيِ ديگر به كار ميافتد و ماهوراه را در مدار مورد نظر قرار ميدهد. پس از قرار گرفتن ماهواره در مدار، با توجه به قوانين فيزيكي ماموريت ماهواره ادامه پيدا ميكند. در بخش پيشين آموزشگاهِ ماهواره چگونگي پايداري ماهواره در مدار تا حدودي تشريح شد.
ماهوارهها در سر موشكها جاسازي ميشوند و به فضا پرتاب ميشوند. دماغهي مخروطيشکل
موشک که در برابر گرما مقاوم است - ماهواره را از اصطکاکِ هنگام گذشتن از جو زمين، محافظت ميکند. بعد از گذشتن از جو زمين، لايهي محافظتي از ماهوارهها جدا شده، در مرحلهي آخر، موشک، ماهواره را در مدار مورد نظر قرار ميدهد. بسياري از ماهوارهها از سامانهي پيشرانِ موشكيِ خود براي رفتن به مدارهاي بالاتر استفاده ميکنند. شاتلهاي فضايي نيز، ماهوارهها را سوار بر مخزنِ محمولهي خود، به مدار ميبرند. سپس ماهوارهها از بستر خود خارج و در فضا رها ميشوند. اگر از يک موشک ماهوارهبر براي پرتاب دو يا چند ماهواره استفاده شود، آنها يکي پس از ديگري رها ميشوند، تا به هم برخورد نکنند.
بسياري از شركتهاي تجاري و كشورها، داراي قابليتهاي پرتاب موشك ماهوارهبر ميباشند و ماهوارههايي به بزرگيِ چند تن را ميتوانند سالم، درست و منظم، در مدار قرار دهند. بيشتر پرتابهاي ماهوارهاي، با موشكهايي انجام ميشود كه شروعِ پرتاب آنها، مستقيم به سوي بالا، برنامهريزي شده است. چنين روشي موشك را از ميان سختترين بخشهاي جو زمين، بسيار سريع عبور ميدهد و بهترين راه براي كم كردن مصرف سوخت ميباشد.
پس از اينكه يك موشك، مستقيم به سوي بالا پرتاب شد، مكانيسم كنترل موشك، سامانهي هدايت اينرسي را بهكار ميگيرد تا با انجام محاسبات لازم، دماغهي موشك را به خط سيري كه در طرح پرواز از پيش در نظر گرفته شده است، متمايل نمايد. در بيشتر موارد، در طرح پرواز، جهت مستقيم موشك را، در ابتدا به سمت شرق قرار ميدهند؛ چون زمين از غرب به شرق ميچرخد و چنين حركتي، به موشك يك نيروي تقويتكنندهي اضافي وارد ميكند؛ نيروي اين تقويت به سرعت گردش زمين در محل پرتاب، بستگي دارد. با اين حساب، نيروي اين تقويت، در خط استوا، بيشترين حد خود را داراست چون بزرگترين قطر زمين، در استوا ميباشد و بنابراين سريعترين سرعت گردش خطي هم، در آنجا خواهد بود... ادامه دارد.
براي قرار دادن يك ماهواره در مدار، به نيروي بسيار زيادي نياز است. اين نيروي عظيم را ماهوارهبر (موشك حامل) توليد ميكند. ماهواره براي قرار گرفتن در مدار بايد در ارتفاعي بيش از 200 كيلومتر از سطح زمين به سرعتي بالاتر از 29000 كيلومتر در ساعت برسد. ماهوارهبرها به شكل موشكهاي چند مرحلهاي، با سوزاندن سوخت شيميايي، انرژي لازم براي بردن ماهواره به مدار زمين را فراهم ميكنند.
aerospace.mut@gmail.com