گروه مهندسی هوافضا

در جریان به دام انداختن هواپیمای بدون سرنشین جاسوسی آمریکا توسط نیروی پدافند نیروهای مسلح کشور رسانه ها و منابع رسمی خارجی نظرات مختلفی را از این موضوع داشته اند. اما مهمترین موضوع سکوت مقامات رسمی آمریکایی است که جز چند کارشناس غیر رسمی، کسی در این باره اظهار نظری نکرده است. آنچه که همه کارشناسان آنرا تایید می کنند موفقیت ایران در ساقط کردن این هواپیما می باشد، آمریکایی ها پیس از انتشار تصاویر هواپیما گفته بودند که ایران جز مشتی آهن پاره چیزی در اختیار ندارد اما پس از انتشار تصاویر این پهپاد مشخص شد که هواپیما در سلامت کامل است. چگونگی کنترل و به زمین نشاندن هواپیما مهمترین موضوع است که تا کنون محرمانه باقی مانده و مقامات نیروهای مسلح اعلام کرده اند که با ورود به سیستم کنترلی این پهپاد، ارتباط آن را با مرکز کنترلش قطع کرده و کنترل و هدایت آنرا به دست گرفته اند. کارشناسان خارجی بر تکنولوژی فوق پیشرفته این پهپاد تاکید می کنند و به همین کمک کشورهای دیگر مانند روسیه و چین را در این برنامه محتمل می دانند. 

ژنرال نورتن شوارتز فرمانه نیروی هوایی آمریکا در مصاحبه با نشریه Defense News اعلام کرده که ایران به کمک تجهیزات الکترونیکی این هواپیما را به زمین نشانده و صحت و سلامت بدنه هواپیما گواهی بر فرود نرم آن می باشد. وی می گوید ما احتمال می دهیم که موتور یا سیستم های الکترونیکی این هواپیما به درستی کار نکرده و همین باعث فرود آن شده است. ژنرال شوارتز احتمال نقص و صدمه در بدنه برای فرود اجباری هواپیما را رد کرده است. وی می گوید به احتمال زیاد پس از گم شدن هواپیما، به دلیل نقص در سیستم الکترونیکی، دستورات بازگشت به پایگاه را از دست داده و نتوانسته به پایگاه بازگردد که این دستورات برای چنین مواقعی در این هواپیما بارگزاری شده است و این نقصی جدی در سیستم هدایت هواپیما می باشد.

دن گیور تحلیلگر انستیتو لکسینتون در آرلینگتون ویرجینیا، ساقط شدن هواپیمای RQ-170 در ایران را با ساقط شدن هواپیمای جاسوسی این کشور توسط اتحاد جماهیر شوروی مقایسه می کند و آنرا فاجعه ای برای آمریکا می داند. به گفته او احتمال بازگشت به طرح سیستم های سرنشین دار برای جایگزینی با سیستم های بدون سرنشین محال و غیر ممکن است، اما باید در سیستم های بدون سرنشین امنیت سیستم های کنترلی و ماهواره ای را بالا برد. وی می گوید ساقط شدن RQ-170 توسط ایران باعث دست یابی ایران و کشورهای متحد آن به تکنولوژی طراحی های رادارگریز، مواد پوششی جاذب امواج راداری، تکنولوژی های موتور و سیستم های هدایت و کنترلی هواپیماهای بدون سرنشین می شود و این ضربه ای بزرگ به ارتش آمریکا خواهد بود.

خبر گذاری مهر به نقل از سردار سلامی جانشین فرماندهی سپاه اعلام کرده است این پرنده از سیستم‌های هدایت متنوع و چندگانه برخوردار است و هر سیستم دارای هدایت دوگانه است. اولین سیستم خط دید مستقیم زمینی براساس دید پرنده است. بعد از آنکه پرنده از خط دید خارج می‌شود ماهواره‌های ویژه و پیشرفته که دوره تناوب آنها با دوره تناوب زمین یکسان است و نسبت به یک ناظر زمینی همیشه در موضع ثابتی قرار می‌گیرند موضوع رله امواج برای هدایت این وسیله را برعهده می‌گیرند.

جانشین فرمانده کل سپاه تاکید می کند این پرنده همزمان با این سیستم هدایت از طریق ۳ سیستم هدایتی و کنترلی دیگر به نام‌های دیسمک، ترکام و آی‌ان‌اس هدایت می‌شود. یکی از این سیستم‌ها براساس تطبیق ارتفاع وسیله پرنده با توپولوژی زمین و دریافت اطلاعات واقعی از ارتفاع پرنده نسبت به اطلاعات برنامه‌ریزی شده در رایانه سیستم‌های هدایت کنترل استفاده می‌کند و موقعیت خود را ترسیم می‌کند و حرکتش را براساس برنامه‌ریزی انجام می‌دهد. یکی دیگر از این سیستم‌ها براساس تصاویر دریافتی از پرنده و تطابق آن با تصاویر کامپیوتری آن را هدایت می‌کند و سیستم دیگر براساس شتاب‌سنج‌هایی است که با گرفتن انتگرال دوگانه از شتاب موقعیت جسم پرنده در شرایط واقعی تعیین می‌شود و نسبت به موقعیتی در رایانه آن جسم پرنده تعبیه شده انحرافاتش اندازه‌گیری می‌‌شود و این به سیستم هدایت کنترل بازخورد داده می‌شود و او خودش را اصلاح می‌کند.

همه این وسایل هدایت و کنترل در این پرنده از دقت‌های فوق‌العاده بالایی برخوردارند و اگر یکی از آنها عمل نکند سیستم پشتیبان دیگری آن را هدایت می‌کند تا پروازش را از روی مسیرهای از پیش تعیین شده هدایت کند و اگر همه این سیستم‌ها به دلیلی از کار بیفتد که امری غیرممکن است و جسم پرنده از محدوده مورد نظر خارج شود این وسیله به صورت خودکار منفجر می‌شود تا قطعات آن در اختیار کشور هدف قرار نگیرد. وی با بیان اینکه این پرنده تا ارتفاع 45 هزار پا می‌تواند اوج بگیرد تاکید کرد: با توجه به این شرایط و اینکه این پرنده از فناوری‌های مخفی‌سازی استفاده می‌کند و رادارها نمی‌توانند آن را کشف کنند چطور ممکن است از کنترل خارج شود و سالم به روی زمین بنشیند. پذیرش این موضوع امکانپذیر نیست که بدون غلبه فناورانه این امر صورت گرفته باشد. این پرنده توسط سیستم ثانوی در کنترل قرار گرفته و این معمایی است که آمریکایی‌ها و دیگران باید راجع به آن فکر کنند.

اظهارات سردار سلامی تقریبأ کاملترین صحبت یک مقام ارشد نظامی نیروهای مسلح ایران درباره چگونگی کنترل این پهپاد می باشد.

اما از سوی دیگر خبرگزاری فرانسه و دویچه وله آلمان به بررسی اخبار رسانه های داخلی ایران پرداخته و به گفته آنها نوعی تناقض در اخبار وجود دارد، و به همین دلیل آنها شفاف نبودن این ماجرا را مطرح می کنند، اما شاید برخی تناقضات در اخبار مربوط به اطلاعات نا کافی منتشر شده از سوی مراجع رسمی باشد و بسیاری از اخبار در این زمینه حدس و گمان های برخی کارشناسان است. اما از طرفی همین خبرگزاری ها سکوت آمریکا را تعجب بر انگیز خوانده و 2 تئوری را مطرح می کنند. اینکه هنوز آمریکا در شوک به سر می برد و این شکست نظامی را باور ندارد و یا اینکه این هواپیما با طرح و برنامه قبلی از سوی آمریکا به دست ایران افتاده است! که البته بعید به نظر می رسد. 

در اینجا موضوعی که مطرح است، قابلیت مقابله این گونه هواپیماها با خطرات احتمالی مانند هک شدن

سیستم کنترلی آنهاست. این گونه هواپیماهای بدون سرنشین در صورت خارج شدن از سیستم کنترل مرکزی یا در اصطلاح به هنگام گم شدن در ماموریت، می توانند بصورت خودکار مسیری را که بطور پیش فرض در آنها بارگزاری شده جهت یابی کنند و به آشیانه بازگردند و دیگر اینکه در صورت خارج شدن کامل از سیستم کنترلی و عدم توانایی بازگشت بطور خودکار منهدم می شوند که اطلاعات محرمانه و تکنولوژی های پیشرفته آنها به دست کسی نیفتد. اما هواپیمای RQ-170 آمریکا کاملأ سالم بدست نیروهای مسلح ایران رسیده است و این دلیلی است که خبرگزاری های خارجی مبنی بر فرضیه دوم مطرح می کنند. اما به گفته مقامات نیروهای پدافند، کنترل هواپیما بصورت مرحله ای در دست گرفته شده و در صورت هک شدن کامل می توان تمامی سیستم های مخابراتی و پیش فرض آن را از کار انداخت و این به نوبه خود فرضیه خبرگزاری های خارجی را با چالشی دیگر رو به رو می کند.

خبرگزاری بی بی سی در همان ابتدا با رابرت بر افسر سابق آژانس مرکزی اطلاعات آمریکا مصاحبه ای انجام داده بود که وی نیز بر عدم توانایی آمریکا در بازگرداندن این هواپما تاکید کرده بود و این موضوع را نقطه قوت جنگ الکترونیکی ایران بر شمارده است. این کارشناس آمریکایی گفته است که سابق بر این شاهد هک شدن سیستم مرکزی این گونه هواپیماها بوده ایم و این برای اولین بار نیست که سیستم کنترلی این هواپیماها هک می شود، و آمریکا در این زمینه باید تحقیقات بیشتری انجام دهد چراکه باعث مشکلات بزرگی خواهد شد. وی هم چنین کمک گرفتن ایران از کارشناسان خارجی مانند روسها را محتمل دانسته و اعلام می کنند که روسیه سیستم هایی را دارد که می توانند به سیستم کنترلی این هواپیماها رخنه کرده و هدایت آنرا در دست بگیرند.

برخی کارشناسان اسرائیل نیز که سعی داشته اند به نوعی توان ایران را در کنترل این هواپیما کم رنگ جلوه دهند فرضیات مختلفی را بیان کرده اند و البته در تمامی موارد می توان به توان نیروهای مسلح ایران پی برد.

خبرگزاری تابناک می گوید کارشناسان اسرائیل اعلام کرده اند که روسیه 25 اکتبر اعلام کرد که یک سیستم قابل حمل نظامی به ایران فروخته است که این سیستم می تواند هواپیماهای بدون سرنشین و یا راکت هایی را که به هدف نزدیک می شوند را شناسایی کنند . البته این سیستم بخشی از یک سیستم بسیار پیشرفته تر است که هنوز به صورت کامل در اختیار ایران قرار گرفته نشده است .در صورت فروش کامل این سیستم به ایران این کشور قادر خواهد بود ورود هر هواپیما یا راکتی را پیشاپش به خاک خود را شناسایی کند . 

اما تا به حال سکوت مقامات ارشد آمریکا در این باره باعث ایجاد حدس و گمان های بیشماری شده، آنچه که در تمامی اظهار نظرات کارشناسان و رسانه های خارجی غیر قابل انکار است، توانایی ایران در کنترل و هدایت این هواپیما است و نشان دهنده توان ایران در جنگ سایبری می باشد. باید دید که آمریکایی ها برای هواپیماهای بدون سرنشین خودمختار خود که می خواهند به زودی عملیاتی کنند چه تمهیداتی خواهند اندیشید.